Kabalintunaan

Tula ng Pag-ibig: Pag-ibig sa Tula 

May pag-ibig sa tula.

Mamahalin ka

matapos mong ibigay

ang iyong buong puso

sa bawat kataga,

sa bawat pyesa,

sa bawat konseptong

niyakap at iniukit sa alaala.

Magmamahal na lamang ako ng tula.

May pag-ibig sa pag-iisa,

matapos mong paglaanan

ng panahon ang kalungkutan,

na bumalot sa iyo nang

ika'y nakikipagbuno

sa mga demonyo

ng nakaraan:

yaong umuungkat

ng ibinaon mo nang sakit,

yaong tumutuklap

sa langib ng mga sugat,

yaong kumukurot

sa pilat na kumikirot

sa bawat yakap.

May pag-ibig sa pag-iisa.

Gaya ng pag-ibig na dulot ng tula.

       

***

Tula ng Pag-asa: Pekeng Alapaap

Hindi na nagungusap ang mga mata

Hindi na saya ang bumabalot sa kanila

Sa bawat tingin mo, hindi na nalulusaw

Hindi na tumitibok ang pusong nauuhaw

Hindi na hinahaplos ng iyong mga labi

ang kasawian ng mga halik na may pagsisisi

ng mga yakap na hindi na umiinit

ng lahat ng ikaw na binabawi kong pilit

Yayakapin ka ng mahigpit, kakapit

sa pag-ibig na dumudulas, kumakalas

Haharap sa salamin, saka muling magsisinungalin

saka muling kakabigin ang tali ng damdaming

'di mabitiw-bitiwan ng alaalang umaalipin

Nabubuhay sa pangarap na muling mananaginip

gaya ng pagpapanggap na ang hangin ay umiihip

sa pekeng alapaap, sa nagkukunwaring langit

nalulunod na sa luhang nagtatanong kung bakit

Hanggang kailan kakapit sa nakaraan?

Ang kwentong 'di matapos sa malamig na paglisan,

Laging bumabalik sa dulo ng sinimulan.

           ***

Tula ng Pananampalataya: Panginoon

Sa pagpatid ng tali sa leeg at kamay,

unti-unti na nating makakalas

ang mga kadena ng bolang bakal sa mga binti.

Matagal na tayong itinali

at pinakakain ng kanilang mga itinatapon.

Taga-konsumo

ng mga bagay na pinagkakakitaan ng imperyo.

Tayo ang merkado

na kanilang binebentahan ng lahat ng produkto:

mga bago,

may depekto,

mga sobra,

mga luma,

at kahit mga damit na ibinasura na;

mga armas na walang bala,

dahil ang bala ay sa kaaway ibinebenta,

nang ang kalakal ay magpatuloy

at hindi mawalan ng pangangailangan.

Negosyo ang giyera.

Ninegosyo ang giyera.

Kasabay ng kanilang tUbo

sa larawan ng babaeng pinuputa.

Patuloy tayong ibinabaon sa

konsumerismo ng mga bagay na galing sa kanila

mula kape hanggang pelikula

kahit ang mga produkto natin

ay kayang mamayagpag sa ibang bansa.

Walang kakumpitensya

kaya naman sa kanila

ang monopolyo.

Tayo

ay mga dagang tumatakbo

sa karerang sila ang bumuo,

at umiikot ang pera ng tao

patUngo sa kanilang mga bulsa,

nabubusog habang tayo'y nagugutom dahil sa

imperyalismo

na bumuo ng imperyong

may mga panginoong maylupa

na patuloy na inaalipin

ang taong sa ati'y nagpapakain,

inaangkin ang atin,

upang sila'y patuloy sa pagkain

ng hindi nila pinagpaguran,

bagkus ay kinamkam lamang.

Pinayakap sa atin ang kaisipang

tayo ay tamad

kaya tayo hindi umuunlad,

upang hindi tayo magtaka

kung bakit sa ating pagpapakahirap

ay hindi tayo makaangat-angat.

Tayo ay hinati-hati

upang patuloy na maghilahan gaya

ng ginagawa ng marami 

na bagkus tumulong

ay patuloy na sinisiraan

ang gobyernong

pinipilit itayo ang dignidad ng isang bansang

matagal nang kolonya at may pekeng kasarinlan.

Nakakatawa na

ang sumisigaw ng 'gutom' 

ay ang mga taong may ipon,

at mga taong kumakayod

ng isang kahig at isang tuka

ay hindi nagrereklamo.

Bakit?

Dahil wala nang ikagugutom pa

ang mga taong nagugutom na

sa matagal nang panahon.

***

Ito ay lahok sa Saranggola Blog Awards 8

Kwentong Pag-ibig sa OFW

Nagmistulang bingi ang mga balikbayan box na wala nang laman kung hindi mga tsokolate, bagong mga damit, cellphones, ipad, basag-basag na pangarap, at mga mumo ng inaasam-asam na yakap at pagmamahal.

*****

Saksi ako nang umusbong ang pagmamahalan nila Ate Mia at Kuya Gary. Pinsan ko si Kuya Gary at matagal ko nang kilala si Ate Mia dahil sa love letter na pinagagawa sa akin ng pinsan ko. Oo, gumagawa ako ng love letter para maligawan nya si Ate Mia. Naaalala ko pa noon, tatlong babae ang nililigawan ni Kuya Gary. Nagpapatulong s’ya sa akin kung paano susulatan ang mga babaeng naggagandahan.

Sa mga larawang ipinakita ni Kuya Gary sa akin, nagandahan ako talaga kay Ate Mia. Balingkinitan. Long-legged. Mahaba ang tuwid at itim na buhok. Nakaupo sya sa lilim ng puno. Malinaw pa sa aking alaala ang larawang iyon. Tingin ko nga’y maaari s’yang sumali sa Binibining Pilipinas.

“Ito ‘yong susulatan natin, Jempot,” sabi ng pinsan ko.

At dahil natural na sa akin ang kiligin sa mga kwentong pag-ibig kahit sa murang edad pa lang, buong kasiyahan kong tinulungan ang kuya ko sa kanyang love letter. Matagal nang panahon iyon. Hindi ko na nga maalala kung ano ang mga isinulat ko noong elementarya pa ako.

Sa compound ng mga Mendoza, taon-taon kaming nagdiriwang ng bisperas ng Kapaskuhan sa pamamagitan ng paghahanda ng kaunting pagsasaluhan, mga palaro para sa mga batang pamangkin at bigayan ng mga regalo. Noon ko unang nakita si Ate Mia. Ang ganda n’ya. Noon ko rin nakilala si David Pomeranz dahil ang lahat ng mga pinsan ko na may kasamang kasintahan ay nagsayaw ng ‘sweet’ na tila Valentine’s ang okasyon. Lahat ay nagsasabi na napakaswerte ni kuya Gary. Napakaganda ni Ate Mia. Napakaganda.

Kilala si Kuya Gary sa lugar namin dahil sa kanyang reputasyon bilang kinatatakutang tanod ng barangay. Nagta-tricycle din s’ya kapag hindi s’ya rumoronda sa gabi. Isa s’yang malaking lalaki. Kapag sinabi kong malaki, matangkad siya at mataba---iyong taba na siksik at tila lulumpo sa’yo kapag humampas sa katawan mo. Kinatatakutan ng mga adik sa lugar namin si Kuya Gary. Dahil doon, kinuha s’ya ng pulisya para tulungan sila sa pagresponde gabi-gabi, kahit pa elementarya lang ang kanyang tinapos. Binigyan s’ya ng ranggo at baril. Iyan si Kuya Gary.

Si Ate Mia naman ay isang midwife. Maganda. Matalino. Nakakatakot hindi ba? Iyon lang ang alam ko sa kanya dahil hindi ko s’ya lubusang nakilala. Sabihin na nating naging mailap s’ya sa mga kamag-anak ni Kuya Gary. Maliban na lang sa kamag-anak ni Kuya Gary na nasa Amerika. Kulang na lang ay himuran n’ya ang puwit nito para lang mahalin sya. Nang sinabi ng Tiyang ni Kuya Gary na kukunin s’ya pa-Amerika upang siya na ang makatulong sa pamilya ni kuya Gary, walang alinlangang nagpakasal sila. Bakit nagpakasal? Kailangan kasi kaapelyido ng Tiyang ang kukunin n’yang kamag-anak. Gamit ang lupa nila Kuya Gary sa Pangasinan bilang kolateral kay Tiyang, pinag-aral ng Caregiving si Ate Mia. Lahat ng papeles n’ya at mga kailangang bayaran upang makalipad ay sinustentuhan ng Tiyang ni Kuya Gary. Makalipas ang ilang taon na pagtityaga sa pag-aaral at pakikipagsapalaran sa mga ahensya, nakalipad rin pa-Amerika si Ate Mia. Tangay ang mga pusong naghihinagpis ng kanyang dalawang maliliit na anak at ng kanyang asawang di pa ma’y nangungulila na.

Alam na natin ang pangungulila ng mga taong nahihiwalay sa kanilang mahal sa buhay habang kumakayod ng walang tigil sa ibang bansa. Ganoon magtrabaho si Ate Mia. Dalawa ang trabaho nya: bukod sa caregiver na s’ya, chambermaid din s’ya. Mayroon pa s’yang ibang trabahong pinapasok na sideline para kumita pa. Sa mga unang taon ng pag-alis ni Ate Mia, pangungulila lang ang isyu ng pamilya.

Lumigwak ang mga taon na parang hindi ko namalayan. Hindi na ako bata. May sarili na akong anak at hiwalay na sa asawa. Ang mga pares na nagsayaw noong bisperas ng Pasko ay may mga anak nang nasa hayskul. Kasama na doon sila Kuya Gary at Ate Mia. Ang mga batang umiyak sa paliparan ay kapwa na teenager. Isang lalaki at isang babae.

Ang bawat balikbayan box ay puno ng mga pabango, lotion, bagong twalya, damit, sapatos, laruan, cellphone, tablet, PSP, pangmatrikula, panglakwatsa, at pangpuno sa lahat ng pangungulila.

Ganoon lumipas ang mga taon at natuto nang magsugal ang kanilang binata.

Natuto na ring mang-umit ng perang padala.

Natuto na ring magbulakbol at umuwi sa barkada.

Natuto na ring mag-inom, manigarilyo at mag-droga.

Hindi na rin nya kinakausap ang kanyang ina kapag naka-skype sila.

Hanggang sa naglayas na.

Maayos naman si dalaga…noong una.

Maganda tulad ng kanyang ina.

Palabihis at mapustura.

Nahilig na rin maglamyerda.

Kasama nang tumatambay sa kanto ng iba.

Minsan iba-ibang lalaking barkada ang kasama.

Kung sinu-sino na ka-text at ka-chat ang puntirya.

Minsan nang tumaba na tila nagdadalang-tao.

Bigla rin naming pumayat makalipas ang ilang kisap-mata.

Umuuwi si Ate Mia para sa mahahalagang okasyon gaya ng kaarawan, pagtatapos, pasko, bagong taon at pagpunta sa doktor niya. Hindi ko na s’ya kilala. Minsan dumating s’ya na may tapal ang ilong. Nagpatangos daw s’ya. Minsan naman ay naratay sa bahay kahit bakasyon. Nagpadagdag ng dibdib niya. Nais din daw n’yang magpadagdag ng puwitan para mas gumanda ang hubog ng katawan n’ya. Ang ipinagtataka ko lang, kahit noong magka-anak na si Ate Mia, hindi naman nasira ang pangangatawan n’ya. Ganun pa rin ang itsura n’ya. Maganda. Ewan ko ba. Iba yata ang nagagawa ng pera.

Nakapagpundar naman ng mga properties si Ate Mia. Nasa pangalan nga lang ng nanay niya.

Sa tuwing umuuwi si Ate Mia, nag-iiba na ang tingin ko sa kanya. Kahit pa wala nang tapal ang mukha n’ya nitong mga nakaraang mga taon, may nag-iiba sa mga mata n’ya. Hindi na namin naaabot ang tingin n’ya. Masyadong mataas para mahagip pa ng aming mata.

Minsang pag-uwi ni Ate Mia, may dala na s’yang papel na pinapipirmahan kay Kuya Gary.

Divorce papers.

Tumahimik maging ang mga dingding ng bahay. Lumubog ang araw at ang lahat ay nagsiligpit. Nagkumot ang mga agam-agam at tuluyan nang nawala sa paningin ng mapunuring mga mata.

Pumutok ang baril ni Kuya Gary.

Nagmistulang bingi ang mga balikbayan box na wala nang laman kung hindi mga tsokolate, bagong mga damit, cellphones, ipad, basag-basag na pangarap, at mga mumo ng inaasam-asam na yakap at pagmamahal.

Hindi Lang New Year's Resolution ang Pwedeng Ihanda sa Bagong Taon

Sa paglipat ng bagong taon, hindi naman nawawala ang mga pamahiin, pangako ng panibagong simula, paniniwala sa swerte at pag-iwas sa malas. Wala namang masama sa lahat ng ito. Huwag lang natin kakalimutan ang nagdaang taon. Sakit na kasi ng mga Pinoy ang pagkalimot---kung paano nakalimutan ang Hacienda Luisita case, ang Hello Garci scandal, at Maguindanao massacre. Ok, 'wag pulitika. Marami tayong nakakalimutan: pamilya, magsaya, matuto sa pagkakamali, at minsan nakakalimot na pati sa sarili. Huwag natin kalimutan ang 2013.

Heto ang pwedeng gawin maliban sa maglista ng new year's resolution---ilista ang lahat ng natutunan natin sa nagdaang taon: pagkakamaling hindi na gagawin, mga napagtanto mo, mga aral na sapilitang pinapulot sayo ng mga pagkakamali mo at marami pang iba. Uunahin ko na ang listahan ko.

Dear Jem, 

1. Masayang maglakwatsa kapag marami kang kasamang kaibigan.
2. Dapat bino-block ang mga lalaking committed at nanlalandi.
3. Ang bumabalik na ex ay nakikipaglandian lang.
4. Yumakap ng isang mahalagang tao kada araw para hindi ka malungkot.
5. Ang trabaho ay hindi nauubos kaya dapat mag-recharge.
6. Makipagkilala sa mga bagong kaibigan at palawakin ang mundo mo.
7. Laging may taong naghihintay na mapakinggan mo pero huwag araw-arawin ang Starbucks dahil magiging acidic ka na naman.
8. Maging blessing para sa lahat ng makakahalubilo mo.
9. Dapat alam mo kung ano ang gusto mo at matuto kang panindigan 'yon.
10. Kailangan mo ng love life maniwala ka man o hindi.

Lovelots,

Jem 2014

Ok na siguro ang sampu. Mahina ang memory ko eh. Ikaw, ano ang sa'yo?